Biak Stories

Waar Stedelijk Museum Breda
Wanneer t/m 4 september

In herdenkingsjaar 2022 is het 60 jaar geleden dat Nederland zijn laatste stukje Indië prijsgeeft: de kolonie Nederlands Nieuw-Guinea. Stedelijk Museum Breda besteedt in programma NEXT aandacht aan deze geschiedenis aan de hand van een bijzondere analogie: een liefdesrelatie op het eiland Biak. ‘Wij zijn de gelukkigste en de rijkste verliefde mensen op aarde”.

Twee prachtige jonge mensen, glamoureus gekleed, in een decor van zon, zee en strand. Ze z…

In herdenkingsjaar 2022 is het 60 jaar geleden dat Nederland zijn laatste stukje Indië prijsgeeft: de kolonie Nederlands Nieuw-Guinea. Stedelijk Museum Breda besteedt in programma NEXT aandacht aan deze geschiedenis aan de hand van een bijzondere analogie: een liefdesrelatie op het eiland Biak. ‘Wij zijn de gelukkigste en de rijkste verliefde mensen op aarde”.

Twee prachtige jonge mensen, glamoureus gekleed, in een decor van zon, zee en strand. Ze zijn geportretteerd in de intense en nostalgische kleuren van de jaren ‘50. De filmsterachtige setting op de dia’s uit het familiearchief van kunstenaar en filmmaker Monique Verhoeckx (1963, Delft) lijkt het verhaal van een zorgeloos leven te illustreren. Er zijn zwempartijen op bountystranden, danswedstrijden en filmvoorstellingen in de open lucht. Niets is echter minder waar. Achter de mooie plaatjes schuilt een historie van trauma’s, diaspora, een dreigende oorlog en een geheime liefdesverhouding. De dia’s zijn onderdeel van de multimedia-installatie die de kunstenaar maaktevoor de tentoonstelling Biak Stories. De jonge mensen zijn haar ouders op de plek waar ze verliefd worden, het eiland Biak in het toenmalige Nederlands Nieuw-Guinea.

De installatie vertelt middels privé- en filmarchiefbeelden zowel het verhaal van deze liefdesgeschiedenis als van de dekolonisatie van Nederlands Nieuw-Guinea.

Bamboe en boombast
Verhoeckx projecteert het videowerk in de multimedia-installatie, het centrale stuk van de tentoonstelling, op drie witgeschilderde boombastdoeken. Ze bevestigt de doeken aan bamboepalen die verankerd staan in olievaten. De materialen ademen de zowel Oosterse als Westerse sfeer van toenmalig Nederlands Nieuw-Guinea. Bamboe is er een veelgebruikt (bouw)materiaal en de Papoea’s gebruiken boombastdoeken voor kleding en als schilderdoek. De olievaten verwijzen naar de Westerse olie voor de watervliegtuigen van de Koninklijke Marine. Ook fungeren deze als stoelen in de openluchtbioscopen van die tijd. De drie boombastdoeken zijn te bekijken als een triptiek waarop de scenes van zowel de liefdesgeschiedenis als de dekolonisatiestrijd zich aan de bezoeker openbaart.

Liefdesbrieven
Verhoeckx selecteert voor de installatie meer dan 150 kleurendia’s. Ze zijn gemaakt door haar vader, een fervent amateurfotograaf. Het zijn afbeeldingen uit het dagelijks leven op het eiland en zwart-wit foto's van de Papoeabevolking. Ze combineert dit met het gebruik van historisch filmmateriaal en visualisaties van Papoeakunst. Het geluidsontwerp is onder andere gebaseerd op de liefdesbrieven die haar ouders elkaar schrijven. Voor Verhoeckx is het maken van de installatie een manier om haar Indische achtergrond te onderzoeken. ‘Door er een kunstvorm voor te vinden creëer ik afstand tussen mezelf en deze persoonlijke geschiedenis. Mijn ouders hadden erg last van PTSS. Ik voelde dat en het had veel invloed op mij, maar we praatten er niet over. Door privémateriaal te combineren met filmarchiefmateriaal, brieven te lezen en met bijvoorbeeld veteranen te spreken, vallen de puzzelstukjes uit het verleden op zijn plek’.

Randprogrammering
Gelijktijdig met de tentoonstelling is er een aansprekend randprogramma. Dit bestaat onder andere uit een inzamelingsdag van voorwerpen en verhalen over Nieuw-Guinea, getiteld ‘Het Museum van Nederlands Nieuw-Guinea’ (zaterdag 25 juni) en een dag die geheel in het teken staat van Nieuw-Guinea en de Oost (13 augustus). Naast deze programmering in het museum is er rondom dit onderwerp een zomerprogramma onder de titel Indische Verhalen. Gedurende de hele zomer brengen Chassé Theater en Cinema, Nieuwe Veste, Stadsarchief Breda, Podium Bloos, Stichting Arjati en Woonzorgcentrum Raffy voorstellingen, films, lezingen en vertellingen.

Wanneer

  • Dagelijks t/m 4 september 2022 10.00 - 17.00 uur

Locatie